Stress tijdens de zwangerschap
Wat doet stress tijdens je zwangerschap met je kindje?
Een baby krijgt tijdens de zwangerschap niet alleen (een deel van) alles wat moeder eet en drinkt mee, of dat nou gezonde dingen zijn als fruit en groenten, of juist ongezonde dingen als alcohol of medicijnen. Maar ook alle emoties van moeder komen bij het kindje aan. Jaren geleden werd daar anders over gedacht. Toen dachten ze zelfs dat pasgeboren baby’s geen pijn konden voelen en opereerden ze zonder verdoving. Dat kun je je nu niet meer voorstellen.
De ervaringen met de gevoelens van mama komen bij de baby terecht in zijn reptielenbrein. Hierdoor wordt bepaald hoe veilig het kindje zich later voelt en hoe het reageert op een onveilige situatie. Het beroemde vechten, vluchten of bevriezen. Let wel, het gaat hierbij niet om een keertje ergens stress van hebben, maar om langdurige of terugkerende stress.
Lichamelijke en mentale gezondheid
Wetenschappelijk is bekend dat een grote hoeveelheid stress tijdens de zwangerschap een rol speelt bij het ontstaan van zowel lichamelijke als mentale problemen later in het leven van de baby. Denk hierbij bijvoorbeeld aan diabetes, astma, depressie en hoge bloeddruk. Het stressniveau van de moeder heeft invloed op zowel haar eigen immuunsysteem als dat van haar baby. Een gestreste moeder draagt ook een gestreste baby. De baby bereid zich dan ook onbewust voor op een leven vol gevaar, niet op een rustig en gemakkelijk leven.
Veel stress tijdens de zwangerschap kan ook voor een lager geboortegewicht zorgen. Dat komt doordat de adrenaline, die bij stress wordt afgescheiden in de bloedbaan, leidt tot een vernauwing van de bloedvaten in de navelstreng en de baarmoeder. Hierdoor is er een verminderde bloedtoevoer naar de baby.
Wat merk je na de geboorte aan een kind?
Bij een baby zie je dat hij moeite heeft met slapen en snel overprikkeld is, waardoor hij ook meer kan gaan huilen. Een wat ouder kind kan dit laten zien door onrustig te zijn, altijd alert op mogelijke gevaren, geen rust te kunnen vinden en moeite hebben om zich te concentreren. Kenmerken die allemaal lijken te horen bij een aandoening als ADHD. Maar in werkelijkheid kan dit dus ook te maken hebben met de stress die zijn moeder had tijdens de zwangerschap.
Wanneer is stress overmatig?
Wat voor de een stress oplevert, vindt de ander normaal en bij het leven horen. Dus het is moeilijk om daar iets over te zeggen. Maar vergis je niet in bijvoorbeeld de stress door een verhuizing laat in de zwangerschap, relatieproblemen of een ziek familielid. Veel kinderen uit een gestreste moeder, krijgen later inderdaad bijvoorbeeld het label ADHD, maar in feite laat het kind gewoon zien in welke behoeftes niet is voorzien tijdens de zwangerschap en wellicht ook zijn geboorte. Hierbij is er geen sprake van “schuld” of wat dan ook, we kunnen niet alles sturen en soms hebben we als moeder nu eenmaal te maken met stressvolle gebeurtenissen tijdens onze zwangerschap. Zelf heb ik hier ook mee te maken gehad tijdens mijn zwangerschappen, dus het is mij ook niet vreemd jammer genoeg. Gelukkig kun je er wel iets mee doen.
Wat kan helpen?
Tijdens de zwangerschap
Tijdens de zwangerschap, probeer toch wat te ontspannen, zoek manieren waar jij je goed bij voelt. Lezen, wandelen in de natuur, in bad gaan, knuffelen, dansen, muziek luisteren. Er met iemand over praten, als dat kan en goed voelt. Praat ook in gedachten of hardop met het kindje in je buik. Vertel waarom je veel stress ervaart en dat je probeert om er iets aan te doen. Als de stress veroorzaakt wordt door een situatie, kijk wat je eraan kunt doen, al is dat in bepaalde gevallen natuurlijk makkelijker gezegd dan gedaan. Natuurlijk kun je ook hulp zoeken, ofwel van een familielid of vriendin, of professionele hulp. Bijvoorbeeld via een maatschappelijk werker, psycholoog of gespecialiseerde coach. Het is niets om je voor te schamen, als je je rot voelt door bepaalde omstandigheden of gebeurtenissen en je het moeilijk vindt om met de stress om te gaan.
Na de geboorte
Als je kind al is geboren, kun je praten met je kind over de zwangerschap, waarom had je zoveel last van stress? En vertel dat je het naar vindt dat hij hier nu zoveel last van heeft, dat was niet jouw bedoeling. Samen praten over de zwangerschap en bevalling, ook al is je kindje nog jong, is zo helend. En niet alleen voor je kindje, maar ook voor jezelf. Zo verwerk je zelf ook weer een stukje van de ervaring. Je denkt misschien dat je baby hier toch niets van begrijpt, hij zal wellicht niet letterlijk begrijpen wat je zegt, maar hij zal jouw intentie zeker voelen. Verder is veel lichamelijke nabijheid en knuffelen natuurlijk altijd goed! Je kunt ook samen foto’s bekijken van de zwangerschap en eventueel de geboorte. Een mooie aanleiding om jouw ervaringen, maar ook de ervaringen van je kindje uit die periode te bespreken.
Mooie methodes
Met speltherapie kun je onder begeleiding van een coach een kindje heel mooi de periode van de zwangerschap en geboorte na laten spelen, om de patronen die er bij hem inzitten aan te passen. Ook het in kaart brengen van zijn geboorteverhaal is een mooie liefdevolle methode om je kind te helpen. Hierbij wordt de hele periode van de conceptie, zwangerschap, de geboorte en het eerste levensjaar in kaart gebracht. De 8 kwetsbare fases in de hechting van een baby met zijn ouders worden doorgenomen. Je krijgt inzicht in de onbewuste gedragspatronen die je kind met zich meedraagt en begrijpt je kind daardoor veel beter en kunt hem daardoor ook beter helpen om met zijn gevoelens om te gaan.
Meer lezen?
Een baby staat nog heel dichtbij zijn ervaringen tijdens de zwangerschap en geboorte. Juist door daar zo vroeg al aan te werken, kun je voorkomen dat deze geboortepatronen blijvend zijn en doorwerken in zijn verdere leven.
Merk je dat je kind niet lekker in zijn vel zit, is het onrustig en alert? Heeft het moeite om zich te concentreren? Je verdiepen in de start van je kind zorgt voor meer begrip en helpt je om anders te reageren. Zodat je kind zich gehoord en gezien voelt.
Ook als je volwassen bent, kun je nog de gevolgen ondervinden van het feit dat jouw moeder veel stress heeft ervaren tijdens de zwangerschap. Deze ervaringen zitten immers in ons lichaamsgeheugen en zorgen voor gedrag of gevoelens, waarvan we vaak niet begrijpen waar ze vandaan komen. Ook als volwassene kun je hiermee aan de slag gaan.